Sunday, October 12, 2008

Desertification


Saturday, October 11, 2008

Desertification is the degradation of land in arid and dry sub-humid areas, resulting primarily from human activities and influenced by climatic variations. A major impact of desertification is biodiversity loss and loss of productive capacity, for example, by transition from land dominated by shrublands to non-native grasslands. In the semi-arid regions of southern California, many coastal sage scrub and chaparral ecosystems have been replaced by non-native, invasive grasses due to the shortening of fire return intervals. This can create a monoculture of annual grass that can not support the wide range of animals once found in the original ecosystem. In Madagascar's central highland plateau, 10% of the entire country has been lost to desertification due to slash and burn agriculture by indigenous peoples. In Africa, if current trends of soil degradation continue, the continent might be able to feed just 25% of its population by 2025, according to UNU's Ghana-based Institute for Natural Resources in Africa.

Causes
Landsat image of sand dunes advancing on Nouakchott, the capital of Mauritania.
Landsat image of sand dunes advancing on Nouakchott, the capital of Mauritania.

Desertification is induced by several factors, primarily anthropogenic beginning in the Holocene era. The primary reasons for desertification are overgrazing, over cultivation, increased fire frequency, water impoundment, deforestation, overdrafting of groundwater, increased soil salinity, and global climate change.

Deserts may be separated from surrounding, less arid areas by mountains and other contrasting landforms that reflect fundamental structural differences in the terrain. In other areas, desert fringes form a gradual transition from a dry to a more humid environment, making it more subtle to determine the desert border. These transition zones can have fragile, delicately balanced ecosystems. Desert fringes often are a mosaic of microclimates. Small hollows support vegetation that picks up heat from the hot winds and protects the land from the prevailing winds. After rainfall the vegetated areas are distinctly cooler than the surroundings.

In these marginal areas human activity may stress the ecosystem beyond its tolerance limit, resulting in degradation of the land. By pounding the soil with their hooves, livestock compact the substrate, increase the proportion of fine material, and reduce the percolation rate of the soil, thus encouraging erosion by wind and water. Grazing and collection of firewood reduce or eliminate plants that bind the soil and prevent erosion. All these come about due to the trend towards settling in one area instead of a nomadic culture.

Sand dunes can encroach on human habitats. Sand dunes move through a few different means, all of them assisted by wind. One way that dunes can move is through saltation, where sand particles skip along the ground like a rock thrown across a pond might skip across the water's surface. When these skipping particles land, they may knock into other particles and cause them to skip as well. With slightly stronger winds, particles collide in mid-air, causing sheet flows. In a major dust storm, dunes may move tens of meters through such sheet flows. And like snow, sand avalanches, falling down the steep slopes of the dunes that face away from the winds, also moving the dunes forward.

It is a common misconception that droughts by themselves cause desertification. While drought is a contributing factor, the root causes are all related to man's overexploitation of the environment.[citation needed] There is no geological evidence that deserts expanded significantly before the advent of civilization. Droughts are common in arid and semiarid lands, and well-managed lands can recover from drought when the rains return. Continued land abuse during droughts, however, increases land degradation. Increased population and livestock pressure on marginal lands has accelerated desertification. In some areas, nomads moving to less arid areas disrupt the local ecosystem and increase the rate of erosion of the land. Nomads typically try to escape the desert, but because of their land-use practices, they are bringing the desert with them.

Some arid and semi-arid lands can support crops, but additional pressure from greater populations or decreases in rainfall can lead to the few plants present disappearing. The soil becomes exposed to wind, causing soil particles to be deposited elsewhere. The top layer becomes eroded. With the removal of shade, rates of evaporation increase and salts become drawn up to the surface. This increases soil salinity which inhibits plant growth. The loss of plants causes less moisture to be retained in the area, which may change the climate pattern leading to lower rainfall.

This degradation of formerly productive land is a complex process. It involves multiple causes, and it proceeds at varying rates in different climates. Desertification may intensify a general climatic trend toward greater aridity, or it may initiate a change in local climate. Desertification does not occur in linear, easily mappable patterns. Deserts advance erratically, forming patches on their borders. Areas far from natural deserts can degrade quickly to barren soil, rock, or sand through poor land management. The presence of a nearby desert has no direct relationship to desertification. Unfortunately, an area undergoing desertification is brought to public attention only after the process is well under way. Often little data are available to indicate the previous state of the ecosystem or the rate of degradation.

Combating desertification is complex and difficult, usually impossible without alteration of land management practises that led to the desertification. Over-exploitation of the land and climate variations can have identical impacts and be connected in feedbacks, which makes it very difficult to choose the right mitigation strategy. Investigating the historic desertification plays a special role since it allows better distinguishing of human and natural factors. In this context, recent research about historic desertification in Jordan questions the dominant role of man. It seems possible that current measures like reforestation projects cannot achieve their goals if global warming continues. Forests may die when it gets drier, and more frequent extreme events as testified in sediments from earlier periods could become a threat for agriculture, water supply, and infrastructure.

Prehistoric patterns

Desertification is a historic phenomenon; the world's great deserts were formed by natural processes interacting over long intervals of time. During most of these times, deserts have grown and shrunk independent of human activities. Paleodeserts are large sand seas now inactive because they are stabilized by vegetation, some extending beyond the present margins of core deserts, such as the Sahara. Many deserts in western Asia arose because of an overpopulation of prehistoric species and subspecies during the late Cretaceous era.

Dated fossil pollen indicates that today's Sahara desert has been changing between desert and fertile savanna. Studies also show that prehistorically the advance and retreat of deserts tracked yearly rainfall, whereas a pattern of increasing amounts of desert began with human-driven activities of overgrazing and deforestation.

A chief difference of prehistoric versus present desertification is the much greater rate of desertification than in prehistoric and geologic time scales, due to anthropogenic influences.

Historical and current desertification

Overgrazing and to a lesser extent drought in the 1930s transformed parts of the Great Plains in the United States into the "Dust Bowl". During that time, a considerable fraction of the plains population abandoned their homes to escape the unproductive lands. Improved agricultural and water management have prevented a disaster of the earlier magnitude from recurring, but desertification presently affects tens of millions of people with primary occurrence in the lesser developed countries.
Lake Chad in a 2001 satellite image, with the actual lake in blue. The lake has shrunk by 95% since the 1960s.
Lake Chad in a 2001 satellite image, with the actual lake in blue. The lake has shrunk by 95% since the 1960s.

Desertification is widespread in many areas of the People's Republic of China. The populations of rural areas have increased since 1949 for political reasons as more people have settled there. While there has been an increase in livestock, the land available for grazing has decreased. Also the importing of European cattle such as Friesian and Simmental, which have higher food intakes, has made things worse.

Human overpopulation is leading to destruction of tropical wet forests and tropical dry forests, due to widening practices of slash-and-burn and other methods of subsistence farming necessitated by famines in lesser developed countries. A sequel to the deforestation is typically large scale erosion, loss of soil nutrients and sometimes total desertification. Examples of this extreme outcome can be seen on Madagascar's central highland plateau, where about seven percent of the country's total land mass has become barren, sterile land.

Overgrazing has made the Rio Puerco Basin of central New Mexico one of the most eroded river basins of the western United States and has increased the high sediment content of the river. Overgrazing is also an issue with some regions of South Africa such as the Waterberg Massif, although restoration of native habitat and game has been pursued vigorously since about 1980.

Another example of desertification occurring is in the Sahel. The chief cause of desertification in the Sahel is slash-and-burn farming practised by an expanding human population. The Sahara is expanding south at an average rate of 30 miles per year.

The Desert of Maine is a 40 acre dune of glacial silt near Freeport, Maine. Overgrazing and soil erosion exposed the cap of the dune, revealing the desert as a small patch that continued to grow, overtaking the land. The site is maintained as a tourist attraction.

Ghana and Nigeria currently experience desertification; in the latter, desertification overtakes about 1,355 square miles (3,510 km2) of land per year. The Central Asian countries, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Mongolia, Tajikistan, Turkmenistan, and Uzbekistan, are also affected. More than 80% of Afghanistan's and Pakistan's land could be subject to soil erosion and desertification. In Kazakhstan, nearly half of the cropland has been abandoned since 1980. In Iran, sand storms were said to have buried 124 villages in Sistan and Baluchestan Province in 2002, and they had to be abandoned. In Latin America, Mexico and Brazil are affected by desertification.

Countering desertification
Trees are planted instead of sand fences to reduce sand accumulating in a UAE highway.
Trees are planted instead of sand fences to reduce sand accumulating in a UAE highway.

Desertification has been recognized as a major threat to biodiversity. Numerous countries have developed Biodiversity Action Plans to counter its effects, particularly in relation to the protection of endangered flora and fauna.

A number of solutions have been tried in order to reduce the rate of desertification and regain lost land; however, most measures treat symptoms of sand movement and do not address the root causes of land modification such as overgrazing and unsustainable farming. Leguminous plants, which extracts nitrogen from the air and fixes it in the soil, can be planted to restore fertility. Stones stacked around the base of trees collect morning dew and help retain soil moisture. Artificial grooves can be dug in the ground to retain rainfall and trap wind-blown seeds. In Iran, petroleum is being sprayed over semi-arid cropland. This coats seedlings to prevent moisture loss and stop them being blown away. Windbreaks made from trees and bushes to reduce soil erosion and evapotranspiration were widely encouraged by development agencies from the middle of the 1980s in the Sahel area of Africa.

In developing countries, with many local people using trees for firewood and cooking the problem has become acute. In order to gain further supplies of fuel the local population add more pressure to the depleted forests; adding to the desertification process. Solar ovens and efficient wood burning cook stoves are being advocated as a means to relieving some of this pressure upon the environment.

While desertification has received some publicity by the news media, most people are unaware of the extent of environmental degradation of productive lands and the expansion of deserts. In 1988 Ridley Nelson pointed out that desertification is a subtle and complex process of deterioration.

At the local level, individuals and governments can partially or temporarily forestall desertification. Sand fences are used throughout the Middle East and the US, in the same way snow fences are used in the north. Placement of straw grids, each up to a square meter in area, will also decrease the surface wind velocity. Shrubs and trees planted within the grids are protected by the straw until they take root. However, some studies suggest that planting of trees depletes water supplies in the area. In areas where some water is available for irrigation, shrubs planted on the lower one-third of a dune's windward side will stabilize the dune. This vegetation decreases the wind velocity near the base of the dune and prevents much of the sand from moving. Higher velocity winds at the top of the dune level it off and trees can be planted atop these flattened surfaces.
Jojoba plantations, such as those shown, have played a role in combatiting edge effects of desertification in the Thar Desert, India.
Jojoba plantations, such as those shown, have played a role in combatiting edge effects of desertification in the Thar Desert, India.

Oases and farmlands in windy regions can be protected by planting tree fences or grass belts. Sand that manages to pass through the grass belts can be caught in strips of trees planted as wind breaks 50 to 100 meters apart adjacent to the belts. Small plots of trees may also be scattered inside oases to stabilize the area. On a much larger scale, a "Green Wall of China", which will eventually stretch more than 5,700 kilometers in length, nearly as long as the Great Wall of China, is being planted in north-eastern China to protect "sandy lands" – deserts created by human activity.

Africa, with coordination from Senegal, has launched its own "green wall" project. Trees will be planted on a 15 km wide land strip from Senegal to Djibouti. Aside from countering desert progression, the project is also aimed at creating new economic activities, especially thanks to tree products such as gum arabic

More efficient use of existing water resources and control of salinization are other effective tools for improving arid lands. New ways are being sought to use surface-water resources such as rain water harvesting or irrigating with seasonal runoff from adjacent highlands. New ways are also being sought to find groundwater resources and to develop more effective ways of irrigating arid and semiarid lands. Research on the reclamation of deserts is also focusing on discovering proper crop rotation to protect the fragile soil, on understanding how sand-fixing plants can be adapted to local environments, and on how grazing lands and water resources can be developed effectively without being overused.
http://envrionment.blogspot.com/2008/10/desertification.html

Friday, October 10, 2008

Хамгийн сvvлчийн мод унахын цагт...


Нийтэлсэн: 2008-10-11 11:28:31 , Мэдээний дугаар: #1138751

Хамгийн сvvлчийн мод унаж
Хамгийн сvvлчийн ус дусахын цагт
Мєнгє ямар vнэгvй болохыг
Хvмvvн тєрєлхтєн мэдэх болно гэж vг бий сэн. Нээрээ л амьд байгаль vгvй болж ертєнциин сvvлчийн єдєр ирэхэд уул овоо шиг их мєнгє байлаа гээд яах билээ. Мєнгє байлаа гээд мод ургаж ус урсах биш. Мєнгє байлаа гээд алтан нар гэрлээ худалдаж амьдрал єєрєє мєнхжих биш дээ, ямар...

Харин єнєєдєр мєнгє л байвал амьдрал сайхан байна аа. Мєнгєєр бvхнийг худалдан авч болно. Хоол унднаас эхлээд хувцас хунар, машин унаа, байр сав, газар. Бvр УИХ-ын гишvvн, сайд, Ерєнхийлєгч ч болж болно. Болохгvй юм байхгvй мэт. Гэвч бас мєнгєєр vнэлшгvй юм гэж байна.

Тиймээ, мєнгєєр vнэлэхийн аргагvй дахин хэзээ ч олдошгvй эд баялаг гэж бий. Тэр бол байгалийн баялаг. Байгалийн баялаг гэхээр дэлхий нийтийн шуналын оч vсэрч байдаг ашигт малтмал гэж ойлгуузай.

Vгvй юм аа. Тэр бол мод. Яагаав байрны чинь гадаа ургаж ядан байгаа, мєчир нь нvцгэрч хоцорсон мод. Эгээ л ядарч туйлдаж овгорч хєгширсєн хvн шиг бєєвийсєн мод Улаанбаатарын гудамжинд хэдхэн бий билээ. Та тэр моддыг сайн ажаарай. Тэд чинь амьтай. Ургана цэцэглэнэ, vгvйрнэ нvцгэрнэ. Нар гарвал баясаж навчсаа сагсалзуулан анхилам vнэрээрээ урин дуудаж сvvдэртээ суулгадаг бол євлийн тэсгим хvйтэнд гундан навчсаа гvвж дуу чимээгvй дvнсийж орхино. Тэд бас яг л хvн шиг нялхаасаа эхлээд хєгширч ємхєрглєє амьдрахыг хvсдэг гэнэ.

Дєнгєж ургаж байгаа зулзаган моддыг хэн хvнгvй харсан байлгvй. Амьтай бvхний нялх нь єхєєрдєм байдаг хойно мод ч гэсэн бяцхан мєчрєє дэлгэж нар єєд тэмvvлж ургах гэж ядна. Дєнгєж тєрсєн нярай хvvхдийг монголчууд "Эвий хєєрхий хvн болох гэж ядаж яваа амьтан" гэж эвийлдэг шиг зулзаган модод ч гэсэн амьдрах гэж ядна. Гэтэл тэр бяцхан моддыг хєрєє, сvх vvрсэн хvн хvрч ирээд цавчиж унагаад хотод аваачин зах дээр мянган тєгрєгєєр зарж орхино. Нийслэл хотыг моджуулах гэж хашаандаа мод тарьсан єрхийг шагнаж урамшуулна гэж зарласан болохоор ийнхvv зулзаган моддыг хороох аян эхэлжээ. Зах дээрээс мянган тєгрєгєєр худалдаж авчраад нvх ухаж суулгачихаад хороо хорины ажилтандаа vзvvлж бvртгvvлээд л чамгvй мєнгє цохичихно. Єнєє мод ургана уу, байна уу хамаа байхгvй. Vр хvvхдээ тэжээхийн тєлєє л ингэж байна хэмээн ярих нь олон.

Тэд мод ч бас амьтай гэдгийг хэдийнэ мартжээ. Vр шигээ нялх модыг хайр найргvй огтолж авчраад зарсан мєнгєєрєє хvvхдэдээ хоол авч єгч байгаа нь тэр. Ингэж нялх нь нялхынхаа аминд хvрч байдгийн гашуун vнэн энэ. Яаж ч ядарч туйлдаж vр хvvхэд нь єлсєж цангасан ч гэлээ єнчин ишгээ алж иддэг монгол хvн байгаагvй л юм. Амьтны балчрыг хєнєєхгvй гэсэн тал шигээ уужим сэтгэлтэй тvмэн юмсан бид. Гэтэл одоо мєнгє л олж байвал бусад нь хамаагvй болсон цаг ажээ.

Нийслэлтэй ойрхон газруудын уулын моддыг тэр чигээр нь хамчихаж. " Мод гэж бэлэн мєнгє эзгvй хээр газар олон арваараа ургаж байхад огтолдоггvй тэнэг хvн єлсєж vхвэл таарна" гэж модны хулгайчид ярьдаг гэнэ. Vнэн байх л даа. Нээрээ ч модыг хєрєєдєж унагалаа л бол шууд мєнгє болж хэтэвчинд ордог аж. Тэгээд бас тєрийн ємч гэсэн тодотголтой болохоор эзгvйтэй адил. Байгаль хамгаалагч гэж байх авч тэр нь хулгайч нартайгаа хуйвалдаж модоо цєлмєнє. Олсон ашгаас нь хувь хvртэнэ. Уулын модыг тухтайхан огтлохын тулд хvний нvдэнд харагдах хэсгийг авдаггvй аж. Vvнийгээ "хєшиг татах" гэж нэрлэжээ. Хєшигтэй атлаа нvцгэрсэн газар зєндєє бий. Єдгєє бас мод бэлтгэх зєвшєєрєл тойрсон авлигын сvлжээ ч цэцэглэж амжсан гэнэ.

Сvvлийн хэдэн жил "Туул гол ширгэлээ", "Орхоны хvрхрээ тасалдлаа" гэж хангалттай л халагласан. Тэгсэн атлаа уулын мод барагдлаа гэж цухалдахыг харин сонссонгvй. Гол мєрєн ширгэж байгаад бачимдсан хvмvvс хєдєлгєєн байгуулж алтны компаниудтай тэмцлээ л гэсэн. Тэдний хэн ч модны тєлєє харамссангvй. Vнэндээ ой мод ихээхэн сvйдэж байгаагийн хэрээр гол мєрєн ширгэж буйг мэдсэн атлаа мэдээгvй царайлах аж. Зарим нь "Хэдэн тэрбумаар нь идэж ашиглаж байгаа авлигачдаа гэсгээж чадахгvй байжхэдэн мод огтолк ар гэрээ тэжээж байгаа борчуудыг яах гээ" хэмээн бухимдаж мэдэх л юм.

Хэрвээ энэ байдлаараа ой модоо oгтолж хэдэн халтар тєгрєгєєр зараад байх юм бол 48 жилийн дараа Монгол Улс цэвэр усны нєєцгvй болно гэсэн судалгаа гарчээ. Єнєєдєр мод огтолж олсон мєнгєєрєє тэжээж єсгєсєн тэр хvvхэд чинь таны бачаар ирээдvйд балга усаа гадны орноос гуйж зовж амьдрах нь байна. Тэр цагт уул овоо шиг их мєнгє байлаа гээд урсах ус, ургах моддыг худалдан авч даанч чадахгvй болно. Ашигт малтмал гэхээрээ ирээдvй хойчоо ярьдаг, уух ус, ургах мод гэхээр єнєєдрєє хардаг байж болохгvй билээ. Том том дvнзэн байшинд тав тухтай амьдарч байгаа эрхмvvд ч гэсэн сайн бодоосой. Модон байшингаас татгалзаж ч бас болох шvv дээ.

Мод амьтай. Тэд бас уйлдаг гэнэ лээ. Тачигнасан цахилгаан хєрєє бариад vртэс vсэргэн хєрєєдєж байхад хєєрхийс аль чадлаараа бахиран єршєєл эрэн уйлдаг гэнэ лээ. Даанч тэд амгvй учраас дуу хоолой нь vл сонсогдоно. Шувуу єдєєрєє уйлдаг гэдэг бол мод vртсээрээ уйлдаг байх. Нээрээ л...
Хамгийн сvvлчийн мод унахын цагт
Хамгийн сvvлчийн ус дуслах vед тэр vед бид бvхнийг ойлгох вий дээ.

Мэдээллийн эх сурвалж: дугаар 244/3009/

МАХН III үеийг маань хэлмэгдүүлж байна


Монголын үндэсний ногоон хөдөлгөөний мэдэгдэл
2008 оны 10-р сарын 10

2007 оны 7-р сарын 1-ний үйл явдал бол “Монголд ардчилсан хувьсгалын шинэ давалгаан эхэлсэн өдөр” гэж бид үзэж байна. Энэ давалгаан улам хүчээ авах болно.

МАХН-ын хууль ёсыг уландаа гишгэсэн, дур зоргоороо, танхай, иргэдийнхээ өмчийг дээрэмдэн хулгайлагч гэмт араншин, ардчиллын ууган сонгуулиас өнөөг хүртэл бүхий л сонгуулийг луйвардан дээрэмдсээр ирсэн МАХН-ын эрх баригчид нь харийнхны гар хөл болон эх орноо газар шороотой нь худалдаж буй шударга бус бүхий л үйлдлүүдийг нэгэнтээ тэвчихээ байсан ардчилсан сэтгэлгээ бүхий соёлт иргэд 2008 оны 6-р сарын 30-ны шөнө хотын төвд цугларан эсэргүүцлийн дуу хоолойгоо өргөсөн билээ. Гэтэл 2008 оны 7-р сарын 1-ний өдөр нийгмийн энэхүү бухимдлыг ашиглан ардчиллын төлөө иргэдийн дуу хоолойг цусан далай болгон хувиргах, үй олноор нь хомроголон баривчлах, ардчиллыг нухчин дарах зорилгоор МАХН-ын дарга С.Баяр сонгуулийн дүн гараагүй байхад ялалтаа тэмдэгдэн “хундага тулгасан” нь бухимдсан олон нийтийг санаатайгаар өдөөн хатгаж турхирсан гэмт хэрэг хэмээн бид үзэж байна. Ийнхүү иргэдийг бухимдуулан турхираад, орой нь Сүхбаатарын талбай дээр шоу зохиохоор болсон нь МАХН-ын аллага үйлдэх төлөвлөгөөний нэгээхэн хэсэг байсан нь өнөөдөр ойлгогдож байна. Шоунд мэдээжээр залуучууд ирнэ хэмээн тооцоолсон байдаг. Тэд бол шинэ үеийн монголчуудын гурав дахь үе билээ. МАХН ийнхүү КГБ-ийн даалгавраар МАН-ын эх орончдыг толгой дараалан хөнөөж, цусаар гараа угаан төрсөн цагаасаа эхлээд л үе үеэр нь эх орончдыг хэлмэгдүүлсээр өнөөдөр гурав дахь үеийн маань цусыг урсгаж, эрх чөлөөгөөр нь наадан бахаа хангаж байна. МАХН ийнхүү улс төрийн хоригдлуудын гурав дахь үеийг “эх барьж” авлаа. Гэтэл МАХН-ын гурав дахь үеийнхэн өнөөдөр бүхий л шатны сонгуульд хүчээ үзэн, төрд шунаж, шургалж байна. МАХН-д элсчихсэн байсансан бол өнөөдөр тэдгээр чулуу шидсэн залуусаас хэн нь ч шоронд орохгүй, хэн нь ч харгис цагдаагийн бууны бай болж, толгойгоо өшиглүүлэхгүй байлаа. МАХН-ын гишүүн болж, эсвэл тэдний хамсаатан нь байж хуулиас гадуур амьдрах, эсвэл ядуу буурай, тэдний зохиосон “хууль” гээчийн өмнө хулганан амьдрах салаа замын өмнө өнөөгийн залуус тулаад ирчихсэн болтой. Ийнхүү ёс суртахуунгүй, адгуус мэт авирлан амьдарч сурахыг МАХН манай залууст уриалан тулгаж байна.

7-р сарын 1-нд бухимдсан, сониучирхсан хүмүүсийг цагдаагийн бууны сургуулийн сумны бай болгон өнжүүлж, тусгай бэлтгэгдсэн нөхдүүдийг санаатайгаар дунд нь оруулан хүмүүсийн цөсийг хөөргөн турхирч, цагдаа нар нь насанд хүрээгүй хүүхэд рүү хүртэл буу шагайж байхад энэ бүхнийг өдөөн турхирсан МАХН-ын удирдлагууд гарч ирээд үг хэлсэнгүй учраас өнөөдөр олон залуус ийнхүү улс төрийн хоригдол болон хувирлаа. Үймээн эхэлмэгц зогсоох бүл чадал Монголын төрд байсан уу? Байсан. Гэхдээ аль болох олон хүнийг шоронд хатаах сонирхол МАХН-ынханд байсан учраас тэд санаатайгаар юу ч хийсэнгүй өнжив. Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн гурав дахь давалгааг МАХН ийнхүү эхлүүлж чадлаа. Нийслэлийн маань төв тэр шөнө цусан далай болон бузартлаа. МАХН-ын тугийг цусаар ахин нэг удаа тахилаа.
Ердөө л чихэр хувааж идсэнийхээ төлөө гэнэн залуус 4 - 7 жил хоригдох ял авчихлаа. Гэтэл “Хадгаламж” банкийг хулгайлсан МАХН-ын томчууд, ХЗХ нэрээр иргэдийн хуримтлуулсан хөрөнгийг дээрэмдсэн МАХН-ын залуус, УБ хотын бүхий л газрыг зарж завшсан МАХН-ын томчууд, тендер зуучлан замаас нь бизнесийнхнийг дарамтлан мөлжигч МАХН-ын түшмэдүүд, бууны сум, зэвсгийн наймааны МАХН-ын томчуудын сүлжээ, 100 саяын Галийн Баатарын хэргийн эзэд МАХН-ын томчууд, Хонгор сумынхны амь насаар тоглон хордуулж алсан МАХН-ын бүлэглэл.... Энэ бүх бузар луйвар, жинхэнэ гэмт хэргийн үүр уурхайгаа эхлээд хуулийн дагуу цэгцлэн шийтгэж, улс, ард түмнийг хохиролгүй болгож үлгэр дуурайл үзүүлчихээд, дараа нь “хууль ёс”-оо яривал яасан юм бэ, МАХН-ын толгой нар аа!

МАХН-ын эрх баригчид өнөөдөр гадны уул уурхайн сонирхлыг төлөөлөн Монгол улсад иргэний нийгмийн дуу хоолойг цус урсган дарах дардан замдаа шуудран ороод байгааг бид сайтар ойлгож байна. Иргэдийн эсэргүүцлийн дуу хоолойг нам дарж байж л гадаадын уул уурхайнхан Монгол улсад юу ч хялайлгалгүй, санасандаа хүрч, сарвайснаа авах эрхтэй болно. Африк, Латин Америкийн олон улс орны уул уурхайн ашиг харийнхны халаасанд бүхлээрээ орж, тэдгээр улс оронд ядуурал улам л гаарч, иргэний дайн тасрахгүй байгаа нь баримт. Уул уурхайгаа бэлэглэлээ гээд өрнөдийн орнууд тэдгээр улсууд дахь ардчиллыг огтхон ч дэмжихгүй байгаа. Иргэд нь ядуурсаар л, үхэж үргэдсээр л, хэдхэн томчууд нь хөрөнгөжсөөр л....
Иймээс Монголын гурав дахь үеийг хэлмэгдүүлэн, чихэр идсэнийх нь төлөө шоронд хатаах сонирхолын эсрэг дуу хоолойгоо нэгтгэцгээе! Дуугүй суулт хийснийхээ төлөө баривчлагдсан. Одоо дуу гаргаад нэг үзэхээр шийдлээ.

Монголын үр садыг бүү хэлмэгдүүл! МАХН-ын ивээл дор өрнөсөн бүхий л гэм хэргийг хуулийн тавцанд!

Монголын үндэсний ногоон хөдөлгөөний тэргүүн доктор А.Саруул

Thursday, October 9, 2008

Ноолуурын vнийн зєрvvнд олгох 30.5 тэрбумыг дэмжсэнгvй


Энэ нь зєвхєн дэд хорооны санал бєгєєд цаашид байнгын хороо, чуулганаар орж хэлэлцэнэ
УИХ-ын Тєсвийн байнгын хорооны дэргэдэх Тєсвийн зарлагын хяналтын дэд хороо єчигдєр хуралдаж 2008 оны тєсвийн тодотголыг хэлэлцлээ. Ойрын єдрvvдэд дэлхийн зах зээл дээр зэсийн vнэ огцом унасан нь манай улсын эдийн засагт шууд нєлєєлж байна. Цаашид зэсийн vнэ нэг тонн нь 5600-5400 ам.долларт хvртлээ буурч 20 хоновол тєсвийн тооцоог хєдєлгєхєєр єєр аргагvй болохыг Сангийн яамны Тєсвийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Б.Батжаргал хэлж байна. Сангийн яамныхан зэсийн vнэ буурах хандлагатай байсныг тооцоолж тєсвийн тодотголыг боловсруулжээ. Єнєєдрийн байдлаар тэдний тооцоолсноос зэсийн vнэ доош буугаагvй байгаа аж. Манай улсын тєсєвт тодорхой хувь эзлэх 68 хувийн татвар ч vгvй болох эрсдэл тулгараад байгаа юм. Хэрэв зэсийн vнэ 1000 ам.доллараас доош буувал 68 хувийн татвар авч чадахгvй болохыг Сангийн яамныхан онцолж байв.
Тєсвийн тодотголыг боловсруулах явцад зэсийн vнийг 6400 ам.долларт эргэлдэхээр тооцоолсон байна. Харин энэ жилийн дундаж vнэ нь 7500 ам.доллар байхаар тооцсон гэнэ. Сангийн яамнаас дэлхийн зах зээл дээрх зэсийн vнийн огцом уналтыг судлах баг гаргажээ.
Хэрэв vнэ 5600 ам.доллараас доош унавал урсгал зардлаас танах юм байна. Эхний ээлжинд хасагдах хєрєнгє оруулалтуудын жагсаалтыг Сангийн яамнаас удахгvй гаргана. Шинээр гэр бvл бологсдод олгох 500 мянга, хvvхдийн мєнгє, цалин халамжийн vйлчилгээг хасах зарчмын бодлого барьж ажиллаж магадгvй нь.
Тvлш, халаалт, гэрэл цахилгаан, цэвэр бохир ус, тээвэр гэх мэт тогтмол зардлыг хасах боломжгvй. Харин урсгал зардлын 76 хувийг эзэлдэг тэтгэвэр, цалин, халамжийн мєнгє багасч магадгvй нь.
Дэд хорооны хуралдаанаар Монгол Улсыг хєгжvvлэх сангаас гаргах 30.5 тэрбум тєгрєгийн талаар хэлэлцсэн юм. Энэ нь ноолуурын vнийн зєрvvнд малчдад олгох мєнгє юм. УИХ-ын гишvvн Л.Гантємєр 30.5 тэрбумын зарлагыг хасах горимын санал гаргасныг, дэд хорооны гишvvд дэмжлээ. Гэхдээ энэ нь эцсийн шийдвэр биш бєгєєд Тєсвийн байнгын хороонд танилцуулах юм.

Монголын үндэсний ногоон хөдөлгөөний мэдэгдэл


Монгол улсын УИХ-д

Аливаа асуудлыг хиймлээр хурцатган байж ядарсан хүмүүст “халуун гараа” сунгагчийн дүрээр төсвөөс асар их хэмжээний мөнгө зувчуулан завшдаг тодорхой улс төрчдийн уламжлалт тоглолтын сонгодог жишээ болж буй “Эх орны хишиг 5000 төгрөгийг ямаа бүрт олгоё” хэмээх тогтоол батлах явдлыг манай хөдөлгөөн эрс эсэргүүцэж байна. МАХН энэхүү шийдвэрээ орон нутгийн сонгуулийн бамбай болгон гар өргөн батлахаар шийдсэн нь ойлгомжтой. Энэ их хөрөнгө малчдыг тэтгэхээс илүүтэй тэдний нэрийг барин хөлжигчдийг тэтгэх юм. Иргэдийн итгэл хэдийнээ алдарчээ.
Энэхүү ганц удаа ам таглах үрэлгэн шийдвэрийнхээ оронд ямаан сүргийн тоо толгойг хэмжээнд нь барьж, малчдын амьжиргааг ноолуураас өөр үйлдвэрлэлээр дээшлүүлэх бодлогод хөрөнгө оруулах ёстой. Монгол улсын аюулгүй, эрүүл ирээдүйн төлөө хөрөнгө оруулалт хийх л гэж та бүхэн төр түшиж байгаа бус уу.
Энэ мэтийн алсын хараагүй, шинжлэх ухааны үндэслэл муутай ашиг хонжоо хайсан олон олон шийдвэрийн улмаас Монгол орны экологийн тэнцвэр ноцтойгоор алдагдаж, монгол хүний эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах баталгаа үгүй болоод байгааг бид ахин хатуу анхааруулж байна.
Аливаа шийдвэр гаргахдаа улсын төсвөөс завшихаа урьтал болгохын оронд төрийн сүлдний өмнө өргөсөн тангарагтаа үнэнч байж, асуудлыг олон талаас нь цэгнэж үзэхийг та бүхэнд сануулж байна.

Монголын үндэсний ногоон хөдөлгөөн

2008 оны 10-р сарын 9

Улаанбаатар хот

Wednesday, October 8, 2008

Mexico: Environmental Sustainability Development Policy Loan


WASHINGTON, October 2, 2008- The following project was approved today by the World Bank’s Board of Executive Directors:

IBRD Loan Amount: US$300.75 million

Terms: Maturity = 15 years; Grace = 15 years

Project Description: The Environmental Sustainability Development Policy Loan (DPL) will support the Government of Mexico’s medium-term, outcome-based program to promote sustainable development. The overarching objective of the DPL operation is to balance socio-economic development with environmental protection and improvement.

For project documents, please visit:

http://web.worldbank.org/external/projects/main?pagePK=64283627&piPK=73230&theSitePK=40941&menuPK=228424&Projectid=P095510

Ямба нь дэндсэн ямаанаас онцгой албан татвар авъя


Ямааны “цалин” буюу цєлжилтийг нэмэгдvvлэх 30.5 тэрбум

Сууж байгаа модоо унагадаг дvнхvv амьтан баавгайнаас єєр байдаггvй гэсэн нэг vг бий. Монгол Улсын Их Хурал дээр vvнтэй агаар нэгэн асуудал яригдаад хэдэн долоо хонож байна. Эрхэм тvшээд нэг кг ноолуур тутамд 5000 тєгрєгийн татаас олгоно, vгvй гээд маргаж байгаа юм.

Сvvлийн vед эсрэг сєрєг нам гэж юм байхаа болиод 100 хувь ярс хийтэл гар єргєх нь олонтаа болоод байгаа парламент дотор ямаанд 30.5 тэрбумын “цалин” єгєхийг эсэргvvцэж байгаа гишvvд байгааг “Овоо ш дээ” гэж vнэлье.
Дэлхийн зах зээл дээр ноолуурын vнэ єссєн тэр хэрээр Монголд ямаа гэдэг амьтан хаданд гарсан. Ямааны тоо толгой жилээс жилд єссєєр ирсэн. Єнгєрсєн жилийн мал тооллогоор 18 сая ямаа тоолуулсан гэсэн дvн гарч байгаа. Ямаа цалин аваад эхлэхээр энэ тоо цааш єснє vv гэхээс буурахгvй нь лавтай. Тєрєєс “ямааны мєнгє” єгєєд байхад тvvнийг заазалж цєєрvvлдэг малчин гэж хаана байхав.

Мэдээж, ямаанаас олж байгаа ашиг их. Ноолуур нь vнэтэй. Ченжvvдийн бизнес ухааны
ачаар мах нь хониных болоод хувирчихдаг. Улаанбаатарын гуанз, ресторан хиаман цехийн хэрэглэдэг махны 60 хувь ямааных байдаг гэсэн тооцоо байдаг юм билээ. Бас ямааны сvvг эхийн сvvтэй адил тєстэй сайн чанар олонтой гэж зарим судлаач гаргаж ирсэн байдаг. Энэ мэтчилэнгээр ямааг магтаж болно. Гэхдээ ямаа ашигтай, малчдын амь амьдралыг энэ хэдэн ямаа л нууруун дээрээ vvрч яваа, нь, ноолууран бvтээгдэхvvн Монголын брэнд гэх мэтээр ярихаасаа ємнє сєрєг тал юу гэдгийг харахгvй бол болохгvй нь ээ. Yvнийг ганцхан Монголын биш, дэлхийн нийтийн “шvдний євчин” болоод байгаа цєлжилт шаардаж байна.
Геоэкологийн хvрээлэнгийн Цєлжилтийн эсрэг судалгааны тєвийн эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан, доктор А.Хауланбек:
-”Монгол орны цєлжилтийн динамик, тvvний хандлага” сэдэвт суурь судалгааны ажлын хvрээнд манай орны нутаг дэвсгэрийг хамруулсан нэгдсэн аргазvйн дагуу явуулсан судалгааны vр дvнд 2006 оны байдлаар цєлжилт зэрэглэлээр дунд болон хvчтэй нэрвэгдсэн нутаг 70-аад хувьтай болоод байна. Єєрєєр хэлбэл, манай орны нийт нутаг дэвсгэрийн 80-аад хувь нь цєлжилтєд єртжээ. Энэ нь манай орны цєлжилт нь vндэсний аюулгvй байдлын тєвшинд хvрсэн хэмээн ойлгож болох юм хэмээн єнгєрсєн жил манай сонинд бичиж байсан билээ. Ямаанд цалин єгєх биш, газар нутгийнхаа vлдсэн 20 хувийг цєлжилтєєс яаж хамгаалах вэ гэдэг нь асуудал биш гэж vv. Ямба нь дэндсэн сая сая ямаа хаана бэлчих вэ гэдэг наад захын асуудал. Бэлчээрээ булаацалдан газаргvйгээс болж хєдєєгийнхєн бие биедээ дайсагналцаж, буу шийдэмдээ хvрч байсан тvvх тэртээ тэргvй зєндєє бий.
Ямаа цєлжилт хоёр ямар хамаатай юм бэ гэж гайхах хvн гарч магадгvй. Бас цєлжилт ганцхан ямаанаас болоод байгаа юм уу гэсэн асуулт ч гарна. Цєлжилтєд нєлєєлж байгаа олон хvчин зvйл бий. Хамгийн гол нь уур амьсгалын єєрчлєлт. Уур амьсгал нь хуурайшиж, ургамал ургахаа болиод байгаа дээр нь хvний нєлєє нэмэгдэхээр мєнєєх цєлжилт улам эрчтэй явагддаг аж.
Экологийн эрдэмтэд, ямааны тоо олон байна гэдэг цэгэн цєлжилтєєс гадна цєлжилтийг vvсгэж байгаа гол эх vvсвэр гэж vздэг. Яагаад гэвэл, нэгэнт уур амьсгалын чийг байхгvй болчихсон ийм хєрсєн дээр ургах гэж ядаж гэж байгаа ургамлыг ямаа хазаад татаж иддэг гэнэ. Ингэж татахаар ургамал vндсээрээ сугараад гараад ирдэг байна. Хоёрдугаарт, ямаа салаа туурайтай амьтан. Салаа туурайтан суларсан хєрсєнд гvн ороод хойшоогоо цацаж явдаг байна. Ингэснээр суларсан хєрс нэг шуурганаар алга болдог гэнэ. Хєрсийг жинхэнэ цєлжилт рvv тvлхдэгээс нь болоод дэлхийн олон орон ямааг цєєрvvлж, зарим нь устгасан байдаг аж. Ноолуур хэрэгтэй юv гэвэл хэрэгтэй. Гэхдээ vvнийг нь єєр юугаар орлуулах вэ гэдэг дээр толгойгоо ажиллуулах цаг иржээ.
Ямаатай холбогдуулан Монголын газар нутгийг судлаачид гурван бvсэд хуваадаг байна. Ямаа vржvvлэх зохисгvй бvс нутагт энэ амьтны тоо толгой олшроод байгаа нь анхаарах ёстой л зvйлийн нэг.
Амьдарч байгаа газар нутгаа элсэн цєл болгоход татвар тєлєгчдийн мєнгийг зориулах ёстой гэж vv. Татвар тєлєгчдийн мєнгє нийгмийн сайн сайхны тєлєє зарцуулагдах ёстой. Тvvнээс амьдарч байгаа газар нутгаа устгах сvйтгэх улам цєлжvvлэхэд хєрєнгє оруулалт болох ёсгvй.
Газар нутагтайгаа vлдэе гэж байгаа бол ямаанд татаас єгєх биш, харин эсрэгээрээ ямаанаас онцгой татвар авъя, эрхэм гишvvд ээ. Сууж байгаа модоо унагадаг баавгай биш биз дээ бид чинь.

Д.Отгонбаяр
http://www.zuuniimedee.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=5522&catid=4